Geschiedenis per wijnregio

De Romeinen plantten al wijngaarden rond Burdigala (het huidige Bordeaux). De échte doorbraak kwam in 1152 toen Eleonora van Aquitanië trouwde met Hendrik II Plantagenet — Bordeaux werd Engels bezit en de export van 'claret' naar Londen explodeerde. In 1855 stelde Napoleon III voor de Wereldtentoonstelling de beroemde Grand Cru-classificatie op, die vandaag nog grotendeels geldig is. De rivieren Garonne, Dordogne en de Gironde verdelen het gebied in Left Bank (Cabernet-dominant: Médoc, Pauillac) en Right Bank (Merlot-dominant: Saint-Émilion, Pomerol).

De Cisterciënzer- en Benedictijnermonniken (Cluny, Cîteaux) cultiveerden vanaf de 11e eeuw zorgvuldig de hellingen van de Côte d'Or en ontdekten het concept terroir — de exacte plek bepaalt de wijn. Hertog Filips de Stoute verbood Gamay in 1395 in de Côte d'Or ten gunste van Pinot Noir. Na de Franse Revolutie werden kerkelijke wijngaarden opgesplitst onder erfgenamen — vandaar dat één klimaat zoals Clos de Vougeot vandaag meer dan 80 eigenaars telt. UNESCO erkende de 'climats' in 2015 als werelderfgoed.

Lange tijd maakte Champagne stille rode wijnen. De koude winters zorgden voor een spontane tweede gisting in het voorjaar — eerst gezien als probleem (exploderende flessen!). Dom Pérignon (1638-1715) perfectioneerde de assemblage en de sterke Engelse glasflessen maakten bewaring mogelijk. De 'méthode champenoise' werd in de 19e eeuw geformaliseerd door huizen als Veuve Clicquot (uitvinder van het remuage). Sinds 1936 beschermd als AOC.

De Augustijner monniken van Saint-Satur plantten in de 12e eeuw Pinot Noir op de heuvels van Sancerre. Tot eind 19e eeuw was het vooral een rode-wijnregio. Phylloxera vernietigde alles, en bij heraanplant koos men massaal voor Sauvignon Blanc op de kalkrijke 'caillottes' en 'terres blanches' — een knaller bleek. Vandaag is Sancerre het wereldreferentiepunt voor mineraal-frisse Sauvignon Blanc.

De Grieken brachten wijnstokken via Marseille naar de Rhônevallei rond 600 v.Chr. De pausen verhuisden in 1309 naar Avignon en bouwden een zomerresidentie tussen de wijngaarden: Châteauneuf-du-Pape was geboren. De Noordelijke Rhône (Côte-Rôtie, Hermitage) is Syrah-territorium op steile granieten hellingen; het Zuiden is mediterraan met Grenache-gedomineerde blends.

De Etrusken maakten al wijn lang voor de Romeinen. In 1716 bakende Groothertog Cosimo III de' Medici officieel het Chianti-gebied af. De moderne Chianti-blend is werk van Baron Bettino Ricasoli (1872). De 'Super Tuscans' ontstonden in de jaren 1970 toen producenten als Sassicaia en Tignanello buiten de DOC-regels gingen werken met Bordeaux-druiven.

Nebbiolo wordt voor het eerst genoemd in 1268. Tot midden 19e eeuw werd Barolo zoet en troebel gemaakt. De Franse oenoloog Louis Oudart, ingehuurd door Camillo Cavour, introduceerde droge vinificatie — Barolo werd 'de wijn van koningen, koning van de wijnen'. In de jaren 1980 verdeelde de 'Barolo Wars' de regio: traditionalisten tegen modernisten.

Pelgrims op de Camino de Santiago dronken al in de middeleeuwen Riojawijn. De grote sprong kwam paradoxaal door de phylloxera-ramp in Bordeaux: Franse wijnmakers staken de Pyreneeën over en brachten barriques en moderne technieken mee. De DOCa-status (de hoogste in Spanje) kreeg Rioja als eerste in 1991. Klassiek systeem: Crianza, Reserva, Gran Reserva.

Hoewel er al millennia wijn werd gemaakt, begon de moderne reputatie in 1864 met de oprichting van Bodegas Vega Sicilia door Eloy Lecanda. Hij bracht Bordeaux-druiven mee en stichtte wat vandaag misschien de meest legendarische wijn van Spanje is: Único. De DO Ribera del Duero werd pas in 1982 erkend. Hoge ligging (700-1.000m) zorgt voor grote dag-nachtverschillen.

De Romeinen plantten Riesling-voorouders op de steile leistenen hellingen van de Moezel rond Trier. Riesling zelf wordt voor het eerst genoemd in 1435. De 19e eeuw was de gouden eeuw: Duitse Riesling van de Mosel was duurder dan Bordeaux Premier Cru op de Londense markt. De Pruisische classificatie van 1868 markeerde de beste percelen op kaart.

In 1756 baakte Markies van Pombal de Douro-vallei af — officieel de eerste afgebakende wijnregio ter wereld. Portwijn ontstond toen Engelse handelaars in de 17e eeuw brandewijn toevoegden om de wijn de zeereis te laten overleven. De typische terraswijngaarden ('socalcos') op leisteen-hellingen zijn UNESCO-werelderfgoed.

George Yount plantte de eerste wijnstokken in 1839; Charles Krug opende in 1861 de eerste commerciële winery. De Drooglegging (1920-1933) verwoestte de industrie. Het keerpunt was de 'Judgment of Paris' in 1976: bij een blinde proeverij in Parijs versloegen Californische wijnen de Franse top — wereldwijde shock. Sindsdien is Napa wereldreferentie voor Cabernet Sauvignon.

Spaanse missionarissen brachten wijn naar Mendoza in 1556. In 1853 nodigde gouverneur Sarmiento de Franse agronoom Michel Pouget uit, die Malbec-stekken uit Cahors meebracht. Toen phylloxera Malbec in Frankrijk bijna uitroeide, overleefde de druif in Argentinië op zandige bodems boven 800m hoogte. Pas in de jaren 1990 ontdekte de wereld 'Argentijnse Malbec'.